نمونه­گیری در گراندد تئوري:( قسمت اول)

تهیه کننده حسین مینایی، دانشجوی دکتری آینده پژوهی

استاد : دکتر بهرام صدقی پور

  تعریف گرانددتئوری یا نظریه مبنایی:

نظریه مبنایی، نوعی از پژوهش است که به هیچ نوع داده خاص، راهبرد پژوهشی، یاعلائق نظری مشخص تعهدی ندارد و تنها در پی توسعه مفاهیم است. در واقع، ترکیب داده­ها در قالب چارچوب­های مفهومی است.که در رفت و برگشت دائم میان داده­ها و تحلیل­ها ساخته می­شود، یعنی از جمع­آوری نظام­مند داده­ها به­دست می­آید (ذکائی،54:1381).

گراندد تئوری یک روش پژوهشی استقرایی و اکتشافی است که به پژوهش­گران در حوزه­های موضوعی گوناگون امکان می­دهد تا به جای اتکا به تئوری­های موجود، خود به تدوین تئوری اقدام کند. این تئوری به شکل نظام مند و بر اساس داده­های واقعی تدوین می­شود. این روش در مواردی کاربرد دارد که دانش ما در آن زمینه­ها محدود است.

تعریف منصوریان از گراندد تئوری در سال 1386 به شرح زیر است:گراندد تئوری در ساده­ترین شکل ممکن عبارت است از فرایند ساخت یک نظریه مدون از طریق گردآوری سازمان یافته داده و تحلیل استقرایی داده­ها برای پاسخ­گویی بر پرسش­های نوین آن دسته از پژوهش­های کیفی که فاقد مبانی نظری کافی در زمینه موضوع مورد مطالعه هستند.

پاول می­گوید: نظریه زمینه­ای، روشی است که نظریه­ها، مفاهیم، فرضیه­ها و قضایا را به­جای استنتاج از پیش فرض­های قبلی، سایر پژوهش­ها یا چارچوب­های نظری موجود، به طور مستقیم از داده­ها کشف می­کند. زمانی که گردآوری و تحلیل داده­ها متوقف شد، نظریه حاصل، درک عمیقی در ارتباط با موجودیت­های مورد مطالعه فراهم می­کند. این کار، نظریه را به­عنوان یک فرایند، مورد تاکید قرار می­دهد، یعنی به­جای یک فراورده تکمیل شده، آن را موجودیتی پیوسته در حال تکوین تلقی می­کند. قابلیت تعمیم در این­جا عامل موثری نیست. زیرا هدف، درک پدیده است نه کنترل آن و منظور ادراک شرایط در یک محیط خاص و به همان شکل موجود است، نه پیش بینی آن چه که ممکن است در محیط­های مشابه اتفاق بیفتد و تحقیق بر آن است که چرایی رفتارهای افراد را درک کند.

به­طور خلاصه: " گراندد تئوری عبارت است از فرآیند ساخت یک نظریه‌ی مستند و مدون از طریق گردآوری سازمان‌یافته‌ی داده و تحلیل استقرایی مجموعه داده گردآوری شده به منظور پاسخ‌گویی به پرسش‌های نوین در زمینه‌هایی که فاقد مبانی نظری کافی برای تدوین هرگونه فرضیه و آزمون آن هستند ". واژه‌ی گراندد در گراندد تئوری نشانگر آن است که هر تئوری که بر اساس این روش تدوین می‌شود بر زمینه‌ای مستند از داده‌های واقعی بنیاد نهاده شده است(مدیریار:15 آبان 92).